50ste editie van Knapkoekfeest bracht folklore, streekproducten én reuzen naar Maaseik

Oorspronkelijk was het een eerbetoon aan de Maaseiker knapkoek, maar ondertussen is een van de meest herkenbare tradities van de stad geworden: het Knapkoekfeest. De vijftigste editie was extra bijzonder en bracht niet alleen folklore, muziek en streekproducten tot aan de Markt, maar ook reuzen tijdens de allereerste reuzenstoet van de stad. Daarnaast werd er weer een reuzenknapkoek gebakken.

Een uitgebreid programma vol folklore, streekproducten, muziek, animatie en ‘Smakeleycke Vertellingen’ van De Foodarcheoloog Jeroen Van Vaerenbergh: er viel genoeg te beleven tijdens de vijftigste editie van het Knapkoekfeest in Maaseik. Maar dé blikvangers waren toch wel de achttien reuzen die rond de middag door het centrum trokken. Samen met lokale folkloristische groepen en de kleurrijke circusparade van Circo di Strada zorgden ze voor een indrukwekkend spektakel tijdens de allereerste reuzenstoet van Maaseik. Later waren ze nog de hele namiddag te bewonderen op de Markt.

En die reuzen, die kwamen van overal. Er waren onder andere reuzen uit Anderlecht en Herentals, en er waren reuzen uit Maaseik en Heusden-Zolder. Reus Riddart van Heppeneert is natuurlijk het bekendst in de stad. “We dragen stadsreus Riddart al jaren een warm hart toe en zorgen mee voor zijn behoud. Dat we hem op 5 september officieel mochten adopteren én een dag later samen met de stad Maaseik de allereerste reuzenstoet kunnen organiseren, maakt zijn 50ste verjaardag extra speciaal. Zo brengen we een stukje Maaseiker folklore opnieuw tot leven voor jong en oud”, klinkt het bij Leon Peters, voorzitter van De Awt Prinse.

Delia Filippone

Zelfgebouwd draaiorgel

Reus De Putheks en reus Sus Cavo uit Heusden-Zolder trokken ook de aandacht. “Sus Cavo is een bestaand figuur geweest. Hij had een heel andere naam, maar was bekend als straat- en cafémuzikant. Hij was ook kampioen van België met zijn draaiorgel. Dat door hem zelfgebouwde draaiorgel hebben we ook bespeeld tijdens het Knapkoekfeest”, vertelt Marcel Veltjen van de Reuzengilde Heusden-Zolder. “Sus wist dat we van hem een reus gingen maken, wat uitzonderlijk was omdat reuzen meestal pas na de dood van een figuur tot stand komen. Uiteindelijk gebeurde dat helaas ook bij Sus. Hij stierf in 2019, nog vooraleer hij zijn reus kon zien.”

Delia Filippone

De andere reus is gebaseerd op Leyn Weckx. “De universiteit van Bologna in Italië benoemde haar verhaal tot jongste sprookje van Europa. We weten zeker dat Leyn Weckx beticht werd van onder andere hekserij en dat dat een heel proces teweegbracht. Zij vluchtte uiteindelijk naar Heusden-Zolder en kwam in Berkenbos terecht. Daar bleef het verhaal hangen en groeide het uit tot een legende. Men was er namelijk bezig met het afdiepen van de mijnschachten. Dat liep fout en duurde enorm lang. Volgens de werkers was het er behekst en ze staken de schuld op Leyn Weckx. Mijn grootmoeder vertelde dat al. Ze werd al snel De Putheks. Nieuwe mijnwerkers werden gewaarschuwd dat als ze een vrouw zouden zien beneden, ze meteen moesten vluchten of anders een vinger kwijt zouden zijn. Deze twee verhalen brachten we dus naar Maaseik.”

Delia Filippone

Reuzenknapkoek

Maar naast de reuzen die de aandacht trokken, waren er ook nog de Smakeleycke Vertellingen van De Foodarcheoloog Jeroen Van Vaerenbergh. Hij legde de verrassende geschiedenis van de knapkoek bloot. “De knapkoek vertelt meer dan alleen een culinair verhaal. Hij toont hoe generaties Maaseikenaars zich hebben aangepast aan nieuwe ingrediënten, nieuwe smaken en nieuwe tijden,” zegt hij.

Het Knapkoekfeest begon ooit als een eerbetoon aan die Maaseiker knapkoek en is ondertussen uitgegroeid tot een van de meest herkenbare tradities van de stad. Maar hoe wordt zo’n knapkoek nu eigenlijk gemaakt? “De traditionele knapkoek is heel gelaagd. Er zit gist in, dat zorgt ervoor dat de koek rijst en een speciale structuur heeft. Daarnaast zit er goede boter in en wordt er suiker op gedaan”, beschrijft An Winckels van Melk & Suiker in Maaseik. “Voor het maken van onze knapkoeken gebruiken wij het recept van mijn oom en eerdere generaties. Hij heeft het ons nog net op tijd kunnen aanleren”, zegt ze trots.

Delia Filippone

In de tussentijd waren heel wat mannen druk in de weer met het maken van één heel grote reuzenknapkoek, op de Markt, terwijl de ogen van heel wat bezoekers op hen gericht waren. Voor meesterstoker Richard Jacobs was het ook de 50ste keer. Al tientallen jaren waakt hij over een van de meest iconische momenten van het Knapkoekfeest. Hij zorgt er steeds voor dat de oven exact de juiste temperatuur bereikt en hij bepaalt op gevoel het perfecte bakmoment. En ook nu lukte dat weer. De bezoekers wachtten in spanning af, met als resultaat een perfecte reuzenknapkoek waarvan ze ook een stukje mochten proeven. Zo blijft de traditie van de knapkoek voortbestaan.

Delia Filippone