Speelkaartenmuseum Turnhout pakt uit met nieuwe expo: ‘VALS! Niet eerlijk, wel geniaal!’
Het Speelkaartenmuseum in Turnhout zet vanaf 29 november een opvallend thema centraal. Met de nieuwe tentoonstelling ‘VALS! Niet eerlijk, wel geniaal!’ duiken bezoekers in de wereld van trucs, slimme handen en creatief bedrog. De expo loopt tot 27 september 2026 en laat zien hoe mensen – en zelfs dieren – doorheen de tijd manieren vonden om een spel naar hun hand te zetten.
Creativiteit aan de rand van het spel
De tentoonstelling vertrekt vanuit de ‘magische cirkel’ van cultuurhistoricus Johan Huizinga: een speelveld waar duidelijke regels gelden. Maar die regels worden vaak getest. De expo toont hoe spelers trucjes verzinnen, kaarten markeren of informatie doorspelen, en hoe goochelaars die technieken later gebruikten om publiek te verrassen.
Bezoekers maken kennis met drie types spelers:
de regelvaste speler,
de spelbreker,
en de valsspeler, die het net iets slimmer probeert aan te pakken.
Daarnaast vertelt de expo verhalen over bonneteurs – professionele valsspelers die in de 19de en 20ste eeuw geld probeerden af te troggelen op markten en treinstations.
Dieren die meespelen
Opgezette dieren, prenten en archiefmateriaal tonen hoe mensen hun eigen gedrag spiegelen in dierenverhalen: van kaartende apen tot honden die kaarten zouden herkennen. De beroemde hond Munito krijgt een plek in de expo als vroeg voorbeeld van trainingspsychologie.
Een museum met een stevig verhaal
De tentoonstelling staat niet op zichzelf. Het Speelkaartenmuseum is gebouwd op bijna twee eeuwen Turnhoutse kaartgeschiedenis. In 1826 startte Philippus Jacobus Brepols met het drukken van speelkaarten. In de 20ste eeuw groeide de lokale industrie uit tot de enige producent in de Nederlanden. Vandaag is Cartamundi een wereldspeler.
Het museum – opgericht in 1969 – toont niet alleen speelkaarten, maar ook authentieke drukpersen, druktechnieken en een stoommachine uit de Turnhoutse tijkfabriek Vueghs. In het museumlabo “de Makerij” kunnen bezoekers zelf experimenteren met typografie en afwerking.
Extra focusexpo en activiteiten
Naast de nieuwe hoofdexpo loopt ook ‘TEST! Buigen of breken’, een focusexpo over de evolutie van kwaliteitsonderzoek in de speelkaartenindustrie.
In 2026 viert het museum dat Brepols exact 200 jaar geleden zijn eerste kaarten drukte. Verwacht een jaar vol workshops, lezingen, nocturnes en spelavonden. Het volledige programma volgt begin januari.
