“Alleen redden we het niet”: Kempense bioboeren starten samen als ‘Grondgenoten’
Op de Stadsboerderij in Turnhout is dinsdagnamiddag het collectief Grondgenoten officieel voorgesteld. Een vijftiental bioboeren uit de Noorderkempen bundelen voortaan de krachten om lokaal en biologisch eten zichtbaarder en toegankelijker te maken voor inwoners, bedrijven en lokale besturen.
De voorstelling vond plaats in aanwezigheid van boeren uit de regio, vertegenwoordigers van de stad Turnhout en de gemeente Oud-Turnhout, en auteur Dirk Holemans. Holemans, bekend van het boek Grondgenoten en coördinator van denktank Oikos, heeft zelf een familiale link met de Kempen. “Ik ben zelf van Gent, maar mijn moeder was van Poederlee. Er is dus toch een band met deze streek”, vertelde hij bij de start van het persmoment.
Dirk Horemans, auteur van het boek ‘Grondgenoten’, gaf toelichting bij het initiatief - Rebecca Billen
Samen sterker dan alleen
Het collectief groeide uit informele ontmoetingen tussen bioboeren in en rond Turnhout. Wat begon als kennismaken, kreeg vorm via het Voedselregisseurtraject van de Vlaamse Landmaatschappij.
Volgens de initiatiefnemers was die samenwerking nodig. “We merkten dat we heel hard naar ons eigen veld aan het kijken waren”, klonk het tijdens de toelichting. “Maar na een paar jaar voelden we dat we het niet alleen zouden redden. We moesten elkaar leren kennen en samenwerken.”
Die samenwerking gaat verder dan samen promotie maken. Bioboeren botsen vaak op gelijkaardige vragen, zowel technisch als praktisch. “We kunnen kennis delen. We zitten met dezelfde vragen rond teelt, bodem, maar ook rond afzet en logistiek. Op het veld zijn we sterk. De stap daarna, daar kunnen we samen nog groeien.”
Ook zichtbaarheid speelt een rol. “Bio groeit, maar blijft voor veel mensen onbekend of onbegrepen. Als we samen naar buiten komen onder één naam, tonen we dat hier in de Noorderkempen een sterke groep actief is. Dat geeft vertrouwen.”
Gezonde bodem, gezonde mensen
Tijdens de voorstelling werd ook de bredere context geschetst. De landbouw staat onder druk door klimaatverandering, economische uitdagingen en een vergrijzende sector.
“Het begint bij de bodem”, zei Holemans. “Gezonde bodems zorgen voor gezonde gewassen, en dat heeft een duidelijke link met onze gezondheid.”
Volgens hem ligt de toekomst in een combinatie van lange en korte keten, met meer samenwerking tussen boeren, burgers en overheden. Hij verwees naar voorbeelden uit Gent en Wallonië, waar steden en producenten samen werk maken van lokale voedselstrategieën.
De voorstelling lokte een tiental gegadigden - Rebecca Billen
Eerste stappen in de Kempen
In Turnhout staat dat verhaal nog in de beginfase, erkennen de initiatiefnemers. “In Luik zijn ze twaalf jaar geleden gestart met een paar coöperaties. Wij staan hier nog maar aan het begin. Maar de vraag is er wel.”
Via de nieuwe website www.grondgenoten.be krijgen inwoners een overzicht van de aangesloten bedrijven en hun aanbod, van zelfoogst en groentepakketten tot boerderijwinkels en eieren.
Vandaag is Grondgenoten een collectief van individuele bedrijven. Op termijn hopen de boeren verdere stappen te zetten in gezamenlijke afzet en verwerking. “Als individuele boeren zijn we klein. Samen staan we sterker in de keten”, klonk het.
Meer dan een label
De naam Grondgenoten verwijst niet alleen naar biologische productie, maar ook naar een gedeelde visie op landbouw. “Voor mij gaat het niet alleen over bio”, zei een van de boeren. “Het gaat over de toekomst van een landbouwmodel waar we achter staan. Lokaal verankerd, gedragen door de gemeenschap en gericht op de lange termijn.”
Met de lancering zetten de Kempense bioboeren een eerste zichtbare stap. De ambitie is duidelijk: lokaal en biologisch eten dichter bij de mensen brengen, en tegelijk het netwerk tussen boeren onderling versterken.
Of, zoals het tijdens de persvoorstelling werd samengevat: “Hoe sterker ons netwerk wordt, hoe sterker ook elk individueel bedrijf kan worden.”
*Onder de naam Grondgenoten werken vandaag volgende Kempense biobedrijven samen: Groentegeweld (Weelde – Ravels), Kempische Hoeve (Meer – Hoogstraten), Hofmark (Merksplas), ’t Land van Rhoode (Oud-Turnhout), Talander (Arendonk), Wieltjeshoeve – Legumas (Turnhout), Stadsboerderij Turnhout (Turnhout), DOBA Bio-eieren (Retie), Eieren Jef Dries (Weelde – Ravels), Het Troetelhof (Meerle – Hoogstraten), Bari Bessen (Weelde-Ravels), Van der Veken LV (Merksplas) en De Witte Liereman (Oud-Turnhout).
(Rebecca Billen)
