Klein kopje, groot verhaal: bijzonder erfstuk krijgt plek in Liberation Garden
In Liberation Garden in Leopoldsburg werd vandaag een klein koffiekopje onthuld dat een groot verhaal met zich meedraagt. Het ogenschijnlijk eenvoudige kopje was ooit van de tienjarige Liselotte Grünberg, een Joods meisje dat tijdens de Tweede Wereldoorlog in Beverlo terechtkwam. Het symbool van haar korte vriendschap met leeftijdsgenoot Lea is na meer dan tachtig jaar opnieuw boven water gekomen en krijgt nu een vaste plek in het oorlogsmuseum.
Van Wenen naar Beverlo
Liselotte was amper acht wanneer ze in 1938 met haar ouders en grootmoeder moest vluchten uit Wenen. Ze kwamen terecht in Antwerpen, waar de dreiging nooit veraf was. In 1940 slaagt haar vader erin om naar de Verenigde Staten te reizen, waarschijnlijk om hun komst voor te bereiden. Hij kon rekenen op hulp van een onverwachte bron: Hollywoodregisseur Josef von Sternberg, familie van Liselottes vader, die probeerde het gezin naar Amerika te krijgen.
Maar wanneer Duitsland in mei 1940 België bezet, zit het gezin vast. Vluchten kan niet meer.
Begin 1941 volgt opnieuw een gedwongen verhuis: niet-Belgische Joodse families worden uit Antwerpen gehaald en moeten naar Limburg. Zo komen Liselotte en haar moeder terecht in Beverlo, waar ze een kamer krijgen bij een bakkersfamilie.
Een korte vriendschap in donkere tijden
In Beverlo ontstaat iets wat in oorlogstijd zeldzaam is: een warme vriendschap tussen Liselotte en Lea, de dochter van de bakker. Ondanks de taalbarrière vinden de meisjes elkaar in spel en fantasie. Het serviesje waarmee ze vaak speelden, werd door Liselottes moeder meegedragen tijdens de vlucht.
Amper zes maanden later moet Liselotte opnieuw vertrekken. Voor ze weggaat, geeft ze Lea een klein koffiekopje uit het serviesje. Een afscheid dat voor de meisjes nog geen definitief afscheid leek. Al werd het dat wel.
In september 1942 worden Liselotte en haar moeder vanuit Kazerne Dossin gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau. Ze worden er kort na aankomst vermoord.
Het kopje duikt opnieuw op
Lea hield het kopje haar leven lang bij. Het stond op een zichtbare plek in haar woonkamer, als herinnering aan een vriendin die ze nooit heeft kunnen vergeten.
In 2022 overlijdt Lea op 92-jarige leeftijd. Haar dochter Lydia besluit het kopje te schenken aan Liberation Garden, op enkele kilometers van waar de meisjes elkaar leerden kennen.
Tijdens de officiële voorstelling vertelde museumcurator Peter Schrijvers hoe bijzonder het moment was waarop Lydia het kopje binnenbracht. Het kleine object bleek precies te zijn wat hij jarenlang had gezocht: een tastbaar stuk dat niet alleen het verhaal van vervolging vertelt, maar ook van verbondenheid en menselijkheid. Ook burgemeesters Marleen Kauffmann (Leopoldsburg) en Thomas Vints (Beringen) waren aanwezig tijdens de onthulling.
Burgemeester Marleen Kauffmann en Lydia onthulden samen het kopje - Rebecca Billen
Meer dan een museumstuk
Het kopje vertelt vandaag meer dan alleen geschiedenis. Het staat voor twee kinderen die in de moeilijkste omstandigheden toch vriendschap vonden. Voor generaties die het verhaal niet lieten verdwijnen. En voor de hoop dat kinderen, ook nu nog, over grenzen en conflicten heen contact kunnen maken.
Tijdens de plechtigheid waren onder meer Lea’s dochter en een vertegenwoordiger van Kazerne Dossin aanwezig. Liberation Garden noemt het kopje “een klein object, maar een groot symbool”.
(Rebecca Billen)
