Edwin Dioos stelt boek over het ‘gewone volk’ in de Zuiderkempen voor in Westerlo

Edwin Dioos stelt op donderdag 23 oktober zijn boek Het leven van het gewone volk in de Zuiderkempen voor in het gemeentehuis van Westerlo. Eerst was het een zoektocht naar zijn eigen voorouders, maar al snel werd het een bredere zoektocht dat leidde tot een historisch werk van 412 pagina’s over families, armoede, oorlog, geloof, hard werken en overleven in de Kempen.

Het boek bevat ook genealogisch onderzoek naar de familie Joos, D’Joos, Dioos en verwante familienamen. De voorstelling vindt plaats om 19 uur in het gemeentehuis aan de Boerenkrijglaan 61 in Westerlo.

Van stamboom naar geschiedenis

Dioos is 71 jaar en schreef het boek volledig zelf. “Ik ben  geen professionele uitgever. Ik heb dit boek volledig zelf gerealiseerd. Het enige externe wat er gebeurt, is het drukken”, zegt hij. Hij maakte ook zelf de lay-out.

Het werk is zijn eerste boek met een historische invalshoek. “Het is een beetje een jeugddroom geweest om op zoek te gaan naar mijn roots.”

Die zoektocht liep niet zoals verwacht. “Toen ik uiteindelijk de tijd vond, met pensioen, om naar die roots te gaan zoeken, liep ik al na twee generaties vast”, vertelt Dioos. Volgens hem is dat niet uitzonderlijk bij families van gewone afkomst. Veel verhalen werden niet opgeschreven, foto’s waren schaars en armoede werd vaak verzwegen. “Niemand loopt te koop met zijn armoede.”

Leven op eigen kracht

Omdat een klassieke stamboom te weinig vertelde over hoe zijn voorouders leefden, koos Dioos voor een bredere aanpak. Hij volgde niet alleen namen en data, maar ook de plaatsen waar zijn familie leefde. Zo kwam hij uit bij de Zuiderkempen, met Oevel als oudste teruggevonden aanknopingspunt.

In het boek beschrijft Dioos hoe gewone mensen moesten leven op schrale grond, in grote gezinnen en met weinig middelen. Vooral de zelfredzaamheid valt hem op. “Als je weet dat de Kempen uit heidegrond, uit zeer schrale graslanden en veen en moeras bestond, dan is het wel een raadsel dat die mensen de ongelooflijke creativiteit, de zelfredzaamheid hadden om te overleven, zonder hulp van buitenaf.”

Een concreet voorbeeld is het vruchtbaar maken van de Kempense grond. Mest was schaars en kunstmest bestond niet. Daarom werden plaggen, stukken heidegrond, gemengd met stalmest om langzaam humus op te bouwen. “Zo’n grond vruchtbaar maken vraagt drie generaties. Dat kunnen we ons dus niet voorstellen, dat die mensen dat hebben overleefd met grote gezinnen.”

Vijf jaar onderzoek

Dioos werkte vijf jaar aan het boek. Die tijd had hij nodig om bronnen te zoeken, documenten te lezen en losse puzzelstukken met elkaar te verbinden. “Ik heb ongeveer 60.000 tot 70.000 pagina’s documentatie door moeten nemen”, zegt hij.

Dat was volgens hem nodig omdat de geschiedenis van gewone mensen veel moeilijker te vinden is dan die van adellijke families of politieke machthebbers. “Van de elite kun je bibliotheken vol raadplegen. Over de Habsburgers, over de familie de Merode, daar zijn boeken geschreven. Maar van het gewone volk moet je terugvallen op de heemkundige kringen. Die hebben maar puzzelstukjes.”

Het boek kijkt daardoor niet alleen naar familielijnen, maar ook naar bredere gebeurtenissen die het dagelijkse leven in de Kempen mee bepaalden. Dioos gaat terug tot de middeleeuwen en behandelt onder meer de gevolgen van oorlogen, hongersnood, ziektes, geloof, landbouw, verzuiling, de Boerenbond en de veranderingen na de Tweede Wereldoorlog.

“Een zoektocht naar roots is uitgemond in een historische beschrijving van hoe oorlog, armoede, maar ook het geloof en het harde werken van vele generaties lang het leven in de Kempen hebben bepaald”, vat hij samen.

Een boek van 1,2 kilo

Het resultaat noemt Dioos zelf nog altijd een “boekje”, al is dat woord relatief. Het telt 412 pagina’s in A4-formaat, is in kleur uitgewerkt en weegt ongeveer 1,2 kilo. In het boek staan ook foto’s die het vroegere leven concreet maken.

Dioos schreef het boek niet alleen voor zichzelf. “Ik heb dit boek geschreven voor de lezer. Dat wil dus zeggen: een verhaal brengen dat blijft boeien en waarbij de lezer niet afhaakt.” Daarom koos hij ervoor om zijn genealogisch onderzoek te verbinden met bredere geschiedenis en herkenbare verhalen.

De rode draad doorheen het boek is voor Edwin alvast duidelijk. “De wilskracht van het gewone volk in de Zuiderkempen. Op de slechtste grond, waar je eigenlijk niet echt kunt boeren, moesten zij leven van hun grond.”

Soberheid en samenhorigheid

Hoewel het boek vooral naar het verleden kijkt, trekt Dioos er ook conclusies uit voor vandaag. Hij ziet in de geschiedenis van de Kempen een pleidooi voor meer soberheid, samenhorigheid en solidariteit. Niet als nostalgie, maar als les uit een lange geschiedenis van mensen die op elkaar waren aangewezen.

“Ik meld ook dat welvaart, technologie en globalisering ons leven hebben verrijkt, maar daardoor verdwijnen de oude tradities en vooral de levenswijsheden en vormen van gemeenschapszin”, zegt hij.

Zijn boek wil daarom ook laten zien hoe belangrijk samenwerking en sociaal contact waren in het dagelijkse leven. “Mijn boek toont aan hoe eenvoudige mensen, gewapend met zelfredzaamheid, de eigen creativiteit, maar vooral veel solidariteit, een bestaan hebben kunnen opbouwen in uiterst moeilijke omstandigheden.”

De boekvoorstelling vindt plaats op donderdag 23 oktober om 19 uur in het gemeentehuis van Westerlo, Boerenkrijglaan 61.

Arne Vermeersch